Văn khấn cúng Mụ, đầy tháng cho bé
Lễ cúng Mụ (đầy tháng, thôi nôi) tạ ơn 12 Bà Mụ và Đức Ông đã nặn ra và che chở đứa trẻ. Đầy tháng tính theo âm lịch, con gái lùi hai ngày, con trai lùi một ngày theo lệ gái sụt hai trai sụt một. Mâm cúng gồm 12 phần nhỏ cho 12 Bà Mụ và một phần lớn cho Bà Mụ chúa.
Mục lục bài viết
Đầy tháng là cái lễ đầu tiên trong đời một đứa trẻ. Theo quan niệm cổ truyền, mỗi đứa trẻ ra đời đều do mười hai Bà Mụ — các vị Tiên Nương — nặn nắn từng bộ phận và che chở trong những ngày đầu. Vì thế lễ cúng Mụ tròn tháng vừa là lời tạ ơn, vừa là lời gửi gắm cho chặng đường lớn lên của bé.
Lễ này còn có ý nghĩa rất đời thường: đây là dịp gia đình chính thức trình báo với tổ tiên rằng nhà đã có thêm một thành viên, và là buổi họp mặt để họ hàng, xóm giềng đến mừng cháu bé. Vì vậy trên bàn thờ gia tiên cũng cần một mâm lễ và một bài khấn riêng, bên cạnh mâm cúng Mụ.
Mâm cúng Mụ có đặc điểm dễ nhớ: lễ vật nào cũng chia thành mười hai phần nhỏ và một phần lớn — mười hai phần dâng mười hai Bà Mụ, phần lớn dâng Bà Chúa Đầu thai. Món chè thì tuỳ giới tính của bé: chè trôi nước cho bé gái, chè đậu trắng cho bé trai.
Cách sắp và hành lễ cúng Mụ
- Chọn ngày theo âm lịch, tính từ ngày sinh của bé, theo lệ “gái lùi hai, trai lùi một”. Nếu muốn giản tiện, cúng đúng ngày tròn tháng cũng được.
- Kê bàn cúng Mụ ở gian giữa hoặc nơi sạch sẽ, thoáng, thường đặt thấp hơn bàn thờ gia tiên. Bày lễ vật cân đối, phần lớn đặt chính giữa.
- Thắp hương và khấn Mụ trước, cha hoặc mẹ bế bé đứng cạnh mâm lễ. Đọc chậm, rõ ràng, xưng đúng tên bé và ngày sinh âm lịch.
- Khấn gia tiên sau trên bàn thờ chính, để trình báo việc bé tròn tháng.
- Chờ hương tàn rồi hạ lễ. Xôi chè chia cho người thân và hàng xóm — dân gian gọi là chia lộc, càng nhiều người ăn càng tốt cho bé.
Nghi thức khai hoa
Sau khi khấn xong, người lớn tuổi trong nhà bế bé, lấy một cành hoa nhỏ quơ nhẹ qua miệng bé và đọc lời chúc mộc mạc: mở miệng ra cho có bông có hoa, mở miệng ra cho kẻ thương người nhớ. Đây gọi là lễ khai hoa, hay còn gọi là “bắt miếng”. Nghi thức này rất ngắn, chỉ mang ý nghĩa cầu chúc cho bé lớn lên ăn nói dễ nghe, được mọi người quý mến — không cần cầu kỳ hay kéo dài.
Văn khấn cúng Mụ, đầy tháng cho bé — bản đầy đủ
Dưới đây là 2 bản văn khấn cúng mụ theo thể thức cổ truyền. Những chỗ đặt trong ngoặc là phần bạn điền thông tin gia đình mình; bấm Sao chép để dán ra điện thoại hoặc In để đọc trên giấy.
Văn khấn cúng Mụ đầy tháng
Văn khấn gia tiên ngày đầy tháng
Lễ vật cần chuẩn bị
- Mười hai chén chè nhỏ và một chén chè lớn — chè trôi nước cho bé gái, chè đậu trắng cho bé trai
- Mười hai đĩa xôi nhỏ và một đĩa xôi lớn (thường là xôi gấc)
- Một con gà luộc hoặc vịt luộc để nguyên con, kèm cháo và bộ tam sên
- Mười hai miếng trầu cau têm cánh phượng và một miếng lớn
- Hương, hoa tươi, nước sạch, bánh kẹo, mâm ngũ quả
- Bình hoa và một cành hoa nhỏ dùng cho nghi thức khai hoa
Câu hỏi thường gặp
Cách tính ngày đầy tháng cho bé như thế nào?
Ngày đầy tháng được tính theo âm lịch, dựa trên ngày sinh của bé. Dân gian có câu "gái lùi hai, trai lùi một": bé gái lùi lại hai ngày, bé trai lùi lại một ngày so với ngày tròn tháng âm lịch. Nhiều gia đình ngày nay chọn cúng đúng ngày tròn tháng cho tiện, điều này cũng không sao.
Cúng Mụ đầy tháng vào giờ nào là hợp?
Thường cúng vào buổi sáng sớm hoặc chiều tối, trước khi trời tối hẳn. Không có giờ bắt buộc, quan trọng là cả nhà thu xếp được, bé thức và khoẻ để làm nghi thức khai hoa.
Mâm cúng Mụ cho bé gái và bé trai khác nhau ở đâu?
Khác nhau chủ yếu ở món chè: bé gái cúng chè trôi nước, bé trai cúng chè đậu trắng. Các lễ vật còn lại về cơ bản giống nhau. Ngoài ra một số vùng cúng vịt luộc cho bé gái và gà trống luộc cho bé trai.
Cúng Mụ có bắt buộc phải mời thầy không?
Không bắt buộc. Ông bà, cha mẹ hoặc người lớn tuổi trong nhà đều có thể đứng ra khấn. Lòng thành và sự chỉn chu của mâm lễ mới là điều quan trọng.
Lễ bạc tâm thành — điều cốt yếu khi khấn không nằm ở mâm cao cỗ đầy, mà ở lòng thành kính và nếp nhà giữ được qua các đời.
Bài viết biên soạn theo thể thức cổ truyền, tham khảo Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hoá – Thông tin). Thấy chỗ nào chưa đúng với lệ nơi bạn ở? Xin góp ý giúp.