Chùa Hà Giang

Chùa Hà Giang (hay còn gọi là Chùa Hà Lôi; tên tự chữ Hán: 河源寺; âm Hán Việt: Hà Nguyên Tự) là một ngôi chùa cổ ở phường Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh (trước đây: phường Đức Chính, thành phố Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh). Ngoài thờ Phật, chùa thờ 4 vị Thành hoàng làng của làng Hà Lôi là Trần Triều Bảo Huệ Quốc mẫu, Trần Triều Bảo Từ Hoàng Thái Hậu, Văn Huệ Thái trưởng Công chúa, Thượng Trân Công chúa. Chùa được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh cho vào mục di tích kiểm kê, phân loại chưa được xếp hạng theo các quyết định: Quyết định số: 2459/QĐ-UBND, ngày 14/8/2009 của UBND tỉnh Quảng Ninh, Quyết đị

Chùa Quảng Ninh 4 bài văn khấn riêng
Mục lục
  1. Văn khấn Chùa Hà Giang
  2. Lịch sử
  3. Lễ hội và sinh hoạt tín ngưỡng
  4. Bị lấn chiếm
Chùa Hà Giang
Chùa Hà Giang — Quảng Ninh

Văn khấn Chùa Hà Giang

Chùa Hà Giang là chùa Phật giáo Bắc tông, thờ chính Phật A Di Đà, phối thờ Quan Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát, Phật Thích Ca Mâu Ni và Đức Chúa Ông Cấp Cô Độc cùng một số vị khác. Khi lễ tại đây, nếu chùa có ban Đức Ông thì lễ ở đó trước, rồi lên chính điện khấn Tam Bảo, sau đó mới lễ ban Mẫu; ban Phật chỉ dâng lễ chay.

Truyền thống
Phật giáo Bắc tông
Thờ chính
Phật A Di Đà
Phối thờ
Quan Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát, Phật Thích Ca Mâu Ni, Đức Chúa Ông Cấp Cô Độc, Đức Thánh Hiền A Nan Đà Tôn giả, Tam Tòa Thánh Mẫu, Đức Thánh Trần, Chúa Sơn Trang, Địa Tạng Vương Bồ Tát, Trần Triều Bảo Huệ Quốc Mẫu, Trần Triều Bảo Từ Hoàng Thái Hậu, Văn Huệ Thái Trưởng Công Chúa và Thượng Trân Công Chúa

Sắm lễ tại Chùa Hà Giang

  • Hương, hoa tươi (sen, huệ, cúc), quả chín
  • Oản, xôi chè, bánh kẹo chay
  • Ban Tam Bảo chỉ dâng lễ chay — không đặt đồ mặn, rượu, vàng mã
  • Ban Đức Ông có thể dâng thêm lễ mặn nếu nhà chùa cho phép
  • Ban Mẫu dâng thêm trầu cau, oản, hoa quả
  • Tiền công đức bỏ vào hòm, không rải lên ban thờ hay tay tượng

Thứ tự hành lễ

  1. Ban Đức Ông (nếu có, thường ở tiền đường)
  2. Chính điện — ban Tam Bảo
  3. Nhà Mẫu
  4. Các ban phối thờ
  5. Nhà Tổ (nếu có)

1. Văn khấn ban Tam Bảo tại Chùa Hà Giang

Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! (3 lạy) Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Đức Phật A Di Đà. Con kính lạy Bồ Tát Quán Thế Âm. Con kính lạy Đức Đại Thế Chí Bồ Tát. Con kính lạy Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Con kính lạy Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát. Con kính lạy chư vị Bồ Tát, chư Hiền Thánh Tăng. Tín chủ (chúng) con là: Họ và tên Ngụ tại: Địa chỉ Hôm nay là ngày ..... tháng ..... năm ..... (âm lịch). Tín chủ con thành tâm về cửa chùa Hà Giang, tại làng Hà Lôi, tỉnh Quảng Ninh, dâng nén tâm hương cùng lễ vật chay tịnh, kính dâng lên Tam Bảo. Cúi xin chư Phật, chư vị Bồ Tát từ bi chứng giám, gia hộ cho tín chủ con cùng toàn gia thân tâm an lạc, tiêu trừ nghiệp chướng, bệnh tật tiêu tan, trí tuệ sáng suốt, biết sống thiện lành, làm điều lợi ích. Nguyện đem công đức này hồi hướng cho cửu huyền thất tổ, cha mẹ nhiều đời nhiều kiếp cùng khắp pháp giới chúng sinh đều được an vui. Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! (3 lạy)

2. Văn khấn ban Đức Ông tại Chùa Hà Giang

Dùng khi chùa có ban Đức Ông — phần lớn chùa miền Bắc đều có ban này ở tiền đường.

Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! (3 lạy) Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Đức Ông Tu Đạt Tôn giả, Thập Bát Long Thần, Già Lam Chân Tể. Tín chủ (chúng) con là: Họ và tên Ngụ tại: Địa chỉ Hôm nay là ngày ..... tháng ..... năm ..... (âm lịch). Tín chủ con về lễ tại chùa Hà Giang, tại làng Hà Lôi, tỉnh Quảng Ninh, đến trước điện Đức Ông thành tâm kính lễ, hiến dâng phẩm vật, đốt nén tâm hương dốc lòng bái thỉnh. Cúi xin Đức Ông từ bi chứng giám, phù hộ độ trì cho tín chủ con cùng gia quyến được mạnh khỏe bình an, gia đạo yên ổn, công việc hanh thông, sở cầu như ý. Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! (3 lạy)

3. Văn khấn ban Mẫu tại Chùa Hà Giang

Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! (3 lạy) Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con lạy đức Vua Cha Ngọc Hoàng Thượng đế. Con lạy Tam Tòa Thánh Mẫu: Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên, Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn, Mẫu Đệ Tam Thoải Phủ. Con lạy Đức Chúa Sơn Trang. Con lạy chư vị Thánh Mẫu được phụng thờ tại chùa Hà Giang. Tín chủ (chúng) con là: Họ và tên Ngụ tại: Địa chỉ Hôm nay là ngày ..... tháng ..... năm ..... (âm lịch). Tín chủ con nhất tâm về cửa Mẫu tại chùa Hà Giang, tại làng Hà Lôi, tỉnh Quảng Ninh, thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kính dâng trước án, cúi đầu bái vọng. Cúi xin Thánh Mẫu từ bi chứng giám, thương xót tín chủ, giáng phúc lưu ân. Cúi xin Mẫu ban cho gia đình chúng con sức khỏe dồi dào, tâm an trí sáng, gia đạo hòa thuận, con cháu hiếu thảo, làm ăn thuận lợi, gặp dữ hóa lành. Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! (3 lạy)

4. Văn khấn các ban phối thờ tại Chùa Hà Giang

Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! (3 lạy) Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Đức Thánh Trần. Con kính lạy Trần Triều Bảo Huệ Quốc Mẫu. Con kính lạy Trần Triều Bảo Từ Hoàng Thái Hậu. Con kính lạy Văn Huệ Thái Trưởng Công Chúa. Con kính lạy Thượng Trân Công Chúa. Tín chủ (chúng) con là: Họ và tên Ngụ tại: Địa chỉ Hôm nay là ngày ..... tháng ..... năm ..... (âm lịch). Tín chủ con về lễ tại chùa Hà Giang, tại làng Hà Lôi, tỉnh Quảng Ninh, thành tâm dâng nén tâm hương, cúi đầu tưởng nhớ công đức của chư vị được phụng thờ tại chùa Hà Giang. Cúi xin chư vị chứng giám lòng thành, phù hộ độ trì cho tín chủ con cùng toàn gia thân tâm an lạc, gia đạo bình yên, mọi sự tốt lành. Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! (3 lạy)

Bài khấn soạn theo khuôn văn khấn cổ truyền, điền đúng danh hiệu các vị được thờ tại Chùa Hà Giang theo tư liệu hiện có. Chỗ in đỏ trong ngoặc là phần bạn tự điền. Nếu tại chùa có niêm yết văn khấn riêng, nên đọc theo bản đó.

Đọc thêm: Văn khấn đi lễ chùa — nguyên tắc chung · Văn khấn ban Tam Bảo

Lịch sử

Chùa Hà Giang tọa lạc trên một quả đồi nhỏ bên bờ sông Cầm xưa thuộc Xã Hà Lôi, tổng Mễ Sơn, Huyện Đông Triều, tỉnh Hải Dương nay thuộc Khu Chùa Hà Giang, phường Đức Chính, thành phố Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, cách phường Đông Triều khoảng 3,5 km, cách thành phố Hạ Long 67 km. Chùa được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh cho vào mục di tích kiểm kê, phân loại chưa được xếp hạng theo Quyết định số: 2459/QĐ-UBND, ngày 14/8/2009 của UBND tỉnh Quảng Ninh, Quyết định số 789/QĐ-UBND ngày 26/3/2015 của UBND tỉnh và Quyết định số 3929/QĐ-UBND. Chùa nằm ở đầu bến Hà Lôi thuộc Sông Cầm của ba Khu Hà Lôi Thượng, Hà Lôi Hạ. Phía trước cửa chùa là con sông lớn, ba phía còn lại là đồi núi bao bọc. Phía trên lại gần Chùa Quỳnh Lâm.

Qua các tài liệu như "Hương ước làng Hà Lôi" năm 1936 phần " Tế tự " ghi: Chùa Hà Giang xưa là chùa làng của làng Hà Lôi, tổng Mễ Sơn, huyện Đông Triều, tỉnh Hải Dương nay là Khu Hạ 1, Khu Hạ 2, Khu Thượng 1, Khu Thượng 2 thuộc phường Tràng An, thành phố Đông Triều tỉnh Quảng Ninh. Chùa Hà Giang trước đây rất rộng theo tài liệu hương ước của Làng Hà Lôi, tổng Mễ Sơn thì Chùa có 3 Mẫu, 4 sào, 10 thước ruộng Phật tự. Dựa vào một số hiện vật như ngói, rùa đá, tượng chó đá, bia đá và chân tảng cột còn lưu giữ tại Chùa thì Chùa được xây dựng vào thời Lê Trung Hưng. Sau đó trải qua thời gian bị chiến tranh tàn phá Chùa được trùng tu vào thời Nguyễn. Đến năm 1943 Chùa tiến hành tôn tạo lại. Đến năm 1960 Chùa đã bị phá huỷ hoàn toàn chỉ còn lại phần vách đá ở hậu cung. Năm 1991 gia đình Bác Phạm Văn Vân người Làng Hà Lôi Hạ 1 đã tiến hành tu bổ tôn tạo lại chùa. Hiện nay, tuy đây là chùa làng của các khu Hạ 1, Hạ 2, Thượng 1, Thượng 2 của phường Tràng An (nay thuộc phường Bình Khê, tỉnh Quảng Ninh) nhưng chùa Hà Giang lại nằm trên địa phận Khu Yên Lâm 2, phường Đức Chính (nay thuộc phường Đông Triều) và đã bị lấn chiếm khá nhiều do hoạt động sản xuất gạch và khai thác cát.

Lễ hội và sinh hoạt tín ngưỡng

Theo thần tích thần sắc của Làng Hà Lôi, tổng Mễ Sơn, huyện Đông Triều, tỉnh Hải Dương lưu giữ tại Viện Hàn Lâm Khoa học xã hội và truyền khẩu của người dân địa phương thì ngoài thờ Phật Chùa còn thờ 4 vị thành hoàng làng của làng Hà Lôi, hiện vẫn còn tài liệu về 4 sắc phong vào năm Khải Định thứ 9 đời nhà Nguyễn. Bao gồm:

陳朝寶惠國母尊神 (Trần Triều Bảo Huệ Quốc Mẫu Tôn Thần) sắc phong mĩ tự là: 莊微翊保中興上等神 (Trang Huy Dực Bảo Trung Hưng Thượng Đẳng Thần) 文惠太長公主尊神 (Văn Huệ Thái Trưởng Công Chúa Tôn Thần) sắc phong mĩ tự là: 莊微翊保中興上等神 (Trang Huy Dực Bảo Trung Hưng Thượng Đẳng Thần) 上珍公主尊神 (Thượng Trân Công Chúa Tôn Thần) sắc phong Mĩ tự là: 莊微翊保中興上等神 (Trang Huy Dực Bảo Trung Hưng Thượng Đẳng Thần) 陳朝寶慈皇太后 (Trần Triều Bảo Từ Hoàng Thái Hậu). Bốn vị này thờ ở Chùa cúng vào ngày mồng 1 và ngày rằm. Lễ vật cúng là hoa quả chai bản.

- Hiện nay trong Chùa ban chính giữa thờ Phật với bức đại tự: " Chư Phật Hải Hội". Trên cao nhất là ba pho Di Đà Tam Tôn là: Phật A Di Đà, Quan Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát. Hàng hai là ba pho Hoa nghiêm Tam Thánh là: Phật Thích Ca Mâu Ni, Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát, Phổ Hiển Bồ Tát. Hàng ba là pho Quan âm Chuẩn Đề và Toà cửa long cùng 7 vị Phật Dược Sư. - Bên tả là ban Đức Chúa Ông Cấp Cô Độc và hai ngài thị giả là Gia Lam, Chân Tể. Bên trên là bức đại tự: “Thần Uy Mặc Trắc” - Bên hữu là ban Đức Thánh Hiền A Nan Đà Tôn giả và hai thị giả là Hộ pháp Vi Đà và Tiêu Diện Đại Sĩ. - Tại cung Mẫu Chùa Hà Giang ban chính giữa thờ Tam Tòa Thánh Mẫu, Quan Lớn Đệ Tam, Cô Bơ, Cô Chín. Bên tả là ban Đức Thánh Trần và hai thị giả là Yết Kiêu, Dã Tượng. Bên hữu là ban Sơn Trang thờ Chúa Sơn Trang, Chầu Bà Đệ Tam và 2 vị Cô Bé Thượng Ngàn. Hạ ban thờ Ngũ hổ, hai bên có Thanh xà, Bạch xà. - Tại Miếu thờ 4 vị Thành Hoàng Làng Hà Lôi tại Chùa thờ phụng: 陳朝寶惠國母尊神 (Trần Triều Bảo Huệ Quốc Mẫu Tôn Thần), 文惠太長公主尊神 (Văn Huệ Thái Trưởng Công Chúa Tôn Thần), 上珍公主尊神 (Thượng Trân Công Chúa Tôn Thần), 陳朝寶慈皇太后 (Trần Triều Bảo Từ Hoàng Thái Hậu). - Bên gian ngoài có ban thờ và tượng của Địa Tạng Vương Bồ Tát. Trên có bức đại tự “ U Minh Giáo Chủ”. - Sân Chùa có một đình nhỏ thờ Bia và một cây hương bên trong thờ Mẫu Bán Thiên và Chúa Bà Năm Phương cùng với hiện vật tượng rùa đá, chó đá, chân tảng.

Bị lấn chiếm

Do hoạt động khai thác cát và sản xuất gạch nên chùa Hà Giang bị lấn chiếm rất nhiều. Hiện nay, chùa đã không còn đường đi vào nữa.

== Chú thích ==

Nguồn nội dung. Phần lịch sử, kiến trúc và lễ hội tóm lược từ bài Chùa Hà Giang trên Wikipedia tiếng Việt, giấy phép CC BY-SA 4.0 — phần trích dẫn này cũng theo cùng giấy phép. Thông tin có thể thay đổi theo thời gian; nếu bạn biết chi tiết chính xác hơn, xin góp ý giúp.